Endodonti

Ağız hijyeni yeteri kadar sağlanmadığı takdirde diş çürükleri oluşur. Diş çürükleri, bakterilerin ağız ortamında gıda artıklarına yapışması ve onları parçalaması sonucunda meydana gelir. Diş çürükleri başlangıç, orta ve ileri düzeyde çürükler olarak sınıflandırılabilir. Çürük öncelikle dişin en dış katmanı olan mine dokusunu etkiler. Bu dönemde dişte herhangi bir hassasiyet oluşmaz. Sadece klinik olarak bakıldığında renk değişikliği ile kendini belli eder. Ancak çürük ilerlediği zaman bir alttaki doku olan dentin tabakasına ulaştığında hassasiyet ve ağrılar başlar. Bu ağrı genellikle dış uyaran (yeme-içme) varlığında oluşmaktadır. 

 

Bu dönemde tedavi gerçekleştirilirse hastanın şikayetleri geçer. Tedavi edilmeyen derin çürükler dişin pulpa dokusunu zedeler. Pulpa, dişin en iç yapısındaki sinirleri temsil eder. 

Dişin sinir dokusuna kadar ulaşmış bir çürük, herhangi bir yeme-içme işlemi olmadan spontan yani kendiliğinden ağrılar yaratmaya başlar. Bu dönemde ise dişin sinir dokusunun çıkartılması ve ortamdan uzaklaştırılması gerekir. Bu işleme kanal tedavisi adı verilir. 

 

Ancak her zaman çürük varlığı, diş sinirlerini etkilemeyebilir. Travma almış bir diş ya da daha önceden protez yapılmış bir dişte de sinir dokusu ölebilir ki buna nekroz denir. Bu tarz durumlarda ise bazen ağrılı hassasiyetler oluşabildiği gibi bazı durumlarda da röntgen muayenesi sonucu kök ucunda lezyon denilen iltihaba rastlanır. Bu durumda da sinir dokusunun tedavisi gerekir ki tıpkı çürük bir dişe yapılan uygulama gibi kanal tedavisi işlemi gerekir.

Özetle dişin en içteki sinir dokusunun çıkartılması ve yerine yapay kanal dolgu malzemelerinin yerleştirilmesi ile yapılan tedaviye kanal tedavisi adı verilir. 

 

Kanal tedavisinden öncelikle hastaya anestezi yapılır. Anestezi işlemi yapıldıktan sonra dişteki çürük doku temizlenir. Daha sonra özel aletler yardımı ile dişin siniri çıkartılır. Bazı dişler tek köklüdür ve tek kanal dolayısı ile tek sinir dokusu bulunur. Bazı dişlerde ise 2 özellikle azı dişlerinde ise 3 kanal bulunur. Her kanaldaki sinir dokusu çıkartılır ve bu aşamadan sonra kanalın iç yapısını temizleme ve şekillendirme aşamasına geçilir.

Normalde kanal içini silindir bir ince yapı olarak düşünürsek bu silindir/konik ince yapının yan kısımlarında gözle görülmeyen ince yan kanallar bulunur. Bu yan kanallarda sinir dokusu dışında enfeksiyon ile ilişkili bakteriler ve bunların ürünleri vardır. İşte kanal şekillendirme ve temizleme işlemi de bu amaçla yapılır. Çünkü kalan sinir dokusu ve bakteri artıkları uzun dönemde dişte ağrı ve enfeksiyona neden olabilmektedir.

Kanal içini temizleme ve şekillendirme işleminde çeşitli sıvılar kanal içi yıkayıcı olarak kullanılırlar. Bu sıvılar ile kanal içindeki yıkama işlemi yapıldığında artık bakterilerin ve ürünlerinin ortamdan uzaklaştırılması amaçlanır. 

Gerek kanal eğesi denilen malzemeler gerekse kanal içi yıkayıcı maddeler, kanal tedavisinin başarılı olması ve uzun dönemde enfeksiyon şeklinde tekrar şikayet şikayet oluşturmasının önüne geçmek için kullanılır. Çünkü bazı dönemlerde kanal tedavisi başarısız olabilir ve bu durumda diş çekime gidebilir. Tüm bu işlemlerden sonra uzaklaştırılan sinir dokusunun yerini taklit eden kanal içi dolgu malzemeleri ile kanal doldurularak tedavi tamamlanır.